HÁN TỰ

TỰ 「字」 –  NGHI THỨC BÁO CÁO SINH NỞ Ở LĂNG MỘ

Lần này tôi sẽ giới thiệu các bạn về cách hình thành chữ “tự”「字」 trong từ Hán tự 「漢字」.

Kết cấu chữ tự「字」 bao gồm bộ miên 「宀」- hình mái che của lăng mộ – và chữ tử 「子」. Khi một đứa trẻ ra đời, trải qua số ngày nhất định nào đấy nếu nhận thấy có thể nuôi dưỡng được, người ta sẽ tổ chức một nghi thức báo cáo sinh nở ở lăng mộ của tổ tiên, và đặt “ấu danh” (tên khi còn nhỏ [ND]), tiếng nhật gọi là azana. Tên được dùng khi còn nhỏ này còn được gọi là “Tiểu tự” 「小字」.

Một thời gian sau nhất định, để đánh dấu giai đoạn trưởng thành, sẽ tiến hành nghi thức đặt tên chính thức ở lăng mộ. Việc gọi bằng tên thực bị kiêng kị, nên thường sử dùng “ấu danh” để làm tên thường gọi. Tóm lại, sau khi tiến hành nghi thức báo cáo sinh sản để quyết định việc nuôi dưỡng đứa bé và đặt “ấu danh/Azana”, từ đó chữ tự mang nghĩa “azana” và “yashinau” (nuôi dưỡng).

Nhà tư tưởng Khổng tử trong thời đại xuân thu có họ là “Khổng”「孔」, tên Khâu 「丘」, tự là Trọng Ni「仲尼」. Khổng trong Khổng Tử cũng có hình chữ 「子」. Xét về chữ cổ, thêm một đường cong giống như cạo phần tóc sau gáy sẽ thành chữ khổng 「孔」. Tóm lại là, chữ mà có cái giống như là cái hỏm sau đầu sẽ có ý nghĩa là “ana” [Ana- huyệt – 穴 – có nghĩa là hang, huyệt, hốc… (ND)]. Từ [鼻孔(tị khổng)] có nghĩa là “lỗ” của cái mũi. Ở giai đoạn nhũ nhi, có lẽ cũng từng có cái giống như nghi thức cạo tóc để cầu chúc sự trưởng thành.

Nói như thế, chữ nhũ「乳」trong từ nhũ nhi 「乳児」là chữ được kết hợp từ chữ khổng 「孔」và chữ trảo「爪(móng tay, móng chân [ND])」. Trảo 「爪」ở đây chính là thủ「手」- cái tay. Thêm chữ 「手」(爪) vào chữ [孔] – “đứa bé đã cạo tóc” – tạo nên chữ nhũ 「乳」.

Nhũ là chữ được hình thành từ hình tượng đang cho con bú. Chính xác là chữ giáo cốt cổ của chữ này có hình dạng đang cho con bú. Từ hình ảnh đang cho con bú, nhũ mang ý nghĩa là “vú (ちち)”.

Chữ cổ giáp cốt của chữ “hảo” 「好」cũng có hình ảnh người đàn bà ôm đứa con.

Vốn dĩ đó là chữ diễn tả hình ảnh người mẹ đang âu yếm đứa bé. Từ tình cảm yêu thương đối với đứa con của người mẹ, nên hảo mang ý nghĩa là “đẹp, thân thiết”, và tất cả trạng thái của nó làm nên ý nghĩa “tốt”, “yêu thích”.

Ánh Hiền biên dịch và chú giải 22/5/2015

Related Posts

No Comments

Leave a Reply